موقعیت شما: مقالات داخلی و عمومی علائم و عوارض کم خونی

ویتاویترین

 

 

نامه الکترونیک چاپ PDF

علائم و عوارض کم خونی


آهنی که اندازه طلا می‌ارزد

شاید بارها و بارها با افرادی که ظاهری رنگ پریده دارند و از علائمی چون خستگی زودرس، ضعف جسمانی، سردرد و عصبانیت رنج می‌برند، برخورد کرده باشید. این علائم ممکن است دلایل متفاوتی داشته باشند که مهمترین آن‌ها کم‌خونی است. طبق آمارهای جهانی کم‌خونی به عنوان یک مشکل تهدید کننده سلامتی مخصوصا در کشورهای در حال توسعه به شمار می آید به طوری که دو میلیارد نفر از مردم جهان به این بیماری مبتلا هستند. از بین انواع کم‌خونی ،کم‌خونی ناشی از فقر آهن شایع‌تر است. در بیماری کم‌خونی تعداد گلبول‌های قرمز خون که وظیفه حمل و نقل اکسیژن و دی اکسید کربن را به عهده دارند کاهش می‌یابد. از آنجایی که تمام سلول‌های بدن به اکسیژن نیاز دارند کمبود آن می‌تواند عوارض بسیاری را به‌ویژه در سلول‌های مغزی به وجود آورد که از جمله مهمترین آن‌ها کاهش قدرت یادگیری و ضریب هوشی(IQ) به‌ویژه در کودکان و نوجوانان است. کم‌خونی فقر آهن در زنان به دلیل شرایط خاص فیزیولوژیک شایع‌تر از مردان است. با توجه به اهمیت این بیماری در این مقاله به شرح بیشتری از آن می‌پردازیم.

کمبود آهن در بدن به دلایل مختلفی ایجاد می‌شود از جمله:

1-    کاهش مصرف منابع غذایی حاوی آهن

2-    افزایش نیاز به آهن به‌ویژه در سنین رشد، دوران بارداری و شیردهی

3-    کاهش جذب گوارشی آهن موجود در منابع غذایی که به‌علت اسهال مزمن، کاهش ترشح اسید معده و مشکلات گوارشی به وجود می‌آید.

4-    از دست رفتن خون به دلایل مختلف از جمله قاعدگي ماهانه در زنان، از دست رفتن خون از طریق       خونريزي‌های داخلي مانند خونریزی‌های گوارشی
آهن چه نقشی در بدن دارد:

یکی از وظایف آهن شرکت در ساختمان هموگلوبين که حمل و ذخيره اكسيژن را در خون به عهده دارد، می‌باشد. آهن همچنین در بهبود عملکرد سيستم ايمني، واكنش‌هاي توليد انرژي از غذا و تقسيم سلول‌ها نقش دارد.

براین اساس کمبود آهن در بدن به‌ویژه کم‌خونی ناشی از فقر آهن عوارض زیر را به دنبال دارد :

1-    خستگي و ضعف، كاهش بنيه، بي‌خوابي

2-    سردرد، سرگيجه، احساس سبك شدن سر

3-    تنگي نفس غير معمول هنگام فعاليت بدني

4-    تپش قلب

5-    كاهش اشتها

6-    احساس سردی در اندام‌های انتهایی مانند انگشتان دست و پا

7-    تحريك پذيري، خواب آلودگي، كاهش توان يادگيري و كاهش تمركز؛ این موضوع به‌ویژه در کودکان و نوجوانان اهمیت بسیاری دارد زیرا باعث افت تحصیلی و کاهش‌ضریب‌هوشی (IQ ) می‌شود. این نوع آسیب‌ها را به هیچ وجه نمی‌توان با درمان‌های بعدی جبران کرد. در بزرگسالان کم‌خونی به کاهش حافظه منجر می‌شود.

8-    شکننده‌شدن ناخن‌ها و ایجاد شیارهای طولی و در مراحل شدیدتر ایجاد فرورفتگی و اصطلاحا قاشقی‌شدن   ناخن‌ها

9-    وزوز گوش و صداي زنگ در گوش

10- رنگ پريدگي پوست، لثه‌ها و ناخن‌ها

11-عفونت‌هاي مكرر

12-تمایل به خوردن برخی مواد غیر تغذیه‌ای مانند يخ، نشاسته و يا خاک

البته وجود یک یا دو مورد از علائم فوق نمی‌تواند دلیل بر این بیماری باشد ولی بهتر است در صورتی که فردی با گروهی از این علائم مواجه شد، جهت تشخیص به موقع به پزشک مراجعه کند.

مقدار توصیه شده آهن، برای افراد بالغ به طور متوسط 18-10 میلی‌گرم در روز است. در مورد خانم‌های باردار این مقدار 30 میلی‌گرم در روز و خانم‌های شیرده 10 میلی‌گرم در روز است.

ميزان آهن موجود در غذاي روزانه 15-10میلی‌گرم است. از اين ميزان تنها 5/1-1ميلي‌گرم آهن در آقايان و 3-2 ميلي‌گرم آهن در خانم‌ها از طریق دستگاه گوارش جذب مي‌شود. بنابراین در افرادی که مشکل کم‌خونی دارند توصیه شده جهت جلوگیری از عوارض کم‌خونی از مکمل‌های حاوی ترکیبات آهن استفاده شود. آهن به دو شکل فروس و فريك وجود دارد كه نوع فروس آن بهتر جذب مي‌گردد. انواع ترکیبات آهن موجود در بازار فروس‌سولفات، فروس‌گلوكونات، فروس‌فومارات و فروس‌سوكسينات است. بسیاری از افراد با مصرف گروهی از این ترکیبات دچار عوارض گوارشی شده در نتیجه از مصرف آن امتناع می‌کنند و عوارض آن را به جان می‌خرند. در بین این ترکیبات فروس گلوکونات به دلیل داشتن جذب بالاتر، عوارض گوارشي کمتر و اثر بهتر ماده موثره توصیه‌ می‌شود.

امید است که با توجه به اطلاعات فوق بتوانیم به درمان سریعتر این بیماری کمک کنیم.

اخبار

کم‌خونی چه کسانی را بیشتر تهدید می‌کند

آهن یکی از مواد معدنی بسیار حیاتی در هموگلوبین خون است که در تمامی سلول‌های بدن وجود دارد. بر همین اساس افرادی که به صورت ژنتیکی کم‌خون هستند، کودکان و زنان باردار، افرادی که تحت رژیم‌های سخت لاغری هستند و به‌ویژه آن‌هایی که در سبد غذای روزانه از گوشت قرمز (افرادی که رژیم غذایی گیاهخواری دارند) استفاده نمی‌کنند، مستعد ابتلا به کم‌خونی فقر آهن هستند. از همین رو به عقیده پزشکان، مصرف مکمل‌های حاوی آهن برای گروه‌های در معرض خطر کم خونی ‌ضروری است.
تأثير كمبود آهن بر روابط عاطفي مادر با فرزند

به گزارش ايسنا، بررسي رفتار 85 مادر با فرزندانشان در آمريكاي جنوبي، كه تازه وضع حمل كرده‌اند، نشان مي‌دهد همه مادرانی كه دچار كمبود و فقر آهن بودند رابطه عاطفي ضعيفي با فرزندانشان داشتند. بنا‌بر اين گزارش، بررسي فيلم‌هاي ويدئويي ضبط شده از رفتار اين مادران در 10 هفته اول پس از وضع حمل نشان داد، 64 تن از 85 مادري كه دچار كمبود آهن بودند روابط صميمي و گرم با فرزندانشان نداشتند، اما 21 مادر ديگر كه از آهن كافي برخوردار بودند، محبت كافي به فرزندانشان ابراز مي‌كردند.

تاثیر فقر آهن بر توسعه اقتصادي ـ اجتماعي

رئيس انستيتو تغذيه و صنايع غذايي كشور اعلام كرد: به علت كاهش كارايي فعاليت‌هاي بدني كارگران و كم شدن كارايي ذهني فراگيران دانش به دليل كم‌خوني ناشي از فقر آهن، اين بيماري مانع عمده‌اي در مسير توسعه اقتصادي، اجتماعي و فرهنگي است. ایشان اذعان داشتند: با توجه به نقش آهن در آنزيم و كوآنزيم‌هاي بدن و سلول‌ها، به تناسب كمبود آهن در بدن دچار عوارضي ناشي از فقر آهن مي‌شويم؛ به عنوان مثال به علت كمبود آهن در بدن و کمتر ساخته شدن هموگلوبين كه وظيفه حمل و نقل اكسيژن در بدن را به عهده دارد فرد دچار خستگي مي‌شود. وي با اشاره به نقش مؤثر آهن در بدن خستگي زودرس عضلات، كاهش توان‌ كاري و كارايي انسان، كاهش قدرت دفاعي بدن در مقابل عفونت‌هاي فصلي و شايع، كاهش تمركز و بازده سرمايه‌هاي آموزشي و افت قدرت يادگيري را از عوارض اين كم‌خوني برشمرد.

کمبود آهن مادران باردار و محدوديت رشد جنين

آرزوي هر مادر بارداري اين است که فرزندي سالم به دنيا آورد در اين رابطه سلامت جسماني دوران کودکي تا حد زيادي به تغذيه مادر در دوران بارداري وابسته است. به گزارش سرويس «بهداشت و درمان» خبرگزاري دانشجويان ايران، سلامت افراد حتي در دوران بزرگسالي، از دوران جنيني پايه‌ريزي مي‌شود. با توجه به این‌که نياز به آهن به ويژه در سه ماه دوم و سوم بارداري افزايش مي‌يابد و اين ميزان به هيچ وجه نمي‌تواند از طريق مصرف مواد غذايي به بدن برسد، توصيه مي‌شود زنان باردار از پايان ماه چهارم بارداري، مکمل آهن دریافت کنند. کمبود آهن در مادران باردار مي‌تواند منجر به محدوديت رشد جنين، زايمان زودرس، کم‌خوني جنين، تولد نوزاد کوتاه قد، تولد نوزاد نارس و کم‌وزن شدن نوزاد شود. همچنين کمبود اين ماده غذايي مي‌تواند کم‌خوني مزمن مادر باردار و ناتواني جسمی مادر را پس از وضع حمل به دنبال داشته باشد.