موقعیت شما: مقالات داخلی و عمومی شیوع کم خونی در نوجوانان

ویتاویترین

 

 

نامه الکترونیک چاپ PDF

شیوع کم خونی در نوجوانان

رنگ رخسار ‌خبر می‌دهد از سر درون

کم‌خونی فقر آهن یکی از گسترده‌ترین انواع سوء‌‌تغذیه است. بررسی‌ها نشان می‌دهد 30 درصد زنان بین 15 تا 49 ساله کشور دچار کم‌خونی هستند. آهن جزء عناصری است که در بدن اعمال مهمی را بر عهده دارد و دریافت مقادیر کافی آن برای حفظ سلامت و رشد مطلوب، ضروري است. متأسفانه به علت عدم تغذیه صحیح در اکثر جوامع، خانواده‌ها و گروه‌هاي ‌سنی دریافت آن کافی نبوده و موجب بسیاري ازمشکلات براي سلامتی می‌شوند. مشکلاتی که غالباً خود فرد از آن‌ها بی‌اطلاع است زیرا بسیاری از پیامدها و عوارض سوء‌تغذیه به چشم نمی‌آید و یا خیلی دیر به چشم می‌آید. کم‌خوني فقر آهن در نوجوانان بر روي وضعيت تحصيلشان اثر گذاشته و موجب کاهش یادگیری می‌شود. افسردگي، زودرنجي، خستگي زياد، ريزش‌مو و عدم تمرکز در هنگام درس خواندن، بیماري‌هاي قلبی‌عروقی، کاهش ایمنی بدن در برابر بیماری‌ها، ضعف بینایی و... از عوارض دیگر کم‌خونی فقر آهن است. اين افراد اغلب از ورزش و فعاليت‌هاي بدني دوري مي‌کنند و يا در هنگام ورزش خيلي زود خسته مي‌شوند. در اين افراد تغييرات رفتاري به صورت بي‌حوصلگي و بي‌تفاوتي مشاهده مي‌شود. و‌سعت این مشکل در کشورهاي در حال توسعه بیشتر بوده در برخی از گروه‌ها نیاز است به صورت مکمل جبران شود. فقر آهن در زنان بسیار بیشتر از مردان بوده و در دوره نوجوانی بیشتر می‌گردد. این موضوع تا آنجایی اهمیت دارد که یکی از طرح‌هاي وزارت بهداشت مبارزه با فقر آهن از طریق مکمل یاری آهن‌ است که بخشی از آن مربوط به سنین پرخطر دختران مدارس راهنمایی و دبیرستان‌ها می‌باشد.

علل ایجاد کم‌خونی فقر آهن در دوران مدرسه و بلوغ


در دوران بلوغ به دليل افزایش سرعت رشد، بدن به آهن بيشتري نياز دارد و در صورتي که از منابع غذائي حاوي آهن در برنامه غذائي روزانه استفاده نشود، نوجوان در معرض خطر کمبود‌آهن و کم‌خوني ناشي از آن قرار مي‌گيرد. در دوران بلوغ، دختران علاوه بر جهش رشد و در نتيجه نياز بيشتر به آهن، به علت عادت ماهيانه و از دست دادن خون نسبت به کم‌خوني فقر آهن بسيار حساس‌تر و آسيب‌پذيرتر هستند و به اين دليل کم‌خوني فقر آهن در دختران نوجوان در مقايسه با پسران نوجوان شيوع بالاتري دارد. امروزه بخش چشمگيرى از جمعيت جهان دچار كمبود مواد‌معدنى و ويتامين‌ها هستند. اين مواد در مقادير بسيار اندك نقش مهمى در تكامل جسمى و ذهنى، سلامت عمومى و به طور كلى كيفيت زندگى افراد ايفا مى‌كند.
هر چند همه افراد از کمبود آهن آسیب می‌بینند اما این آسیب‌ها در سنینی مانند شیرخوارگی، کودکان قبل از سن مدرسه، نوجوانان و زنان در سنین بارداری جدی‌تر و خطرناک‌تر است. البته در جايى كه مصرف غذاى ناكافى يا آلودگى‌هاى انگلى شايع باشد، مردان نيز آسيب‌پذير هستند.

پيشگيري و کنترل کم خوني فقر آهن

بطور کلي چهار روش اساسي پيشگيري از کم‌خوني فقر آهن عبارتند از:

1- آهن‌ياري
آهن‌ياري عبارتست از توزيع قرص آهن بين گروه‌هاي آسيب‌پذير و در معرض خطر کم‌خوني فقر آهن ( مانند زنان باردار، کودکان زير 5 سال، کودکان سنين مدرسه و دختران نوجوان.)

2- آموزش تغذيه و ايجاد تنوع غذائي

  • استفاده از مواد غذایی حاوی آهن در برنامه غذایی مانند انواع گوشت‌ها ( گوشت قرمز ، مرغ، ماهي) جگر، حبوبات ( مثل عدس، لوبيا) و سبزي‌هاي سبز تيره ( اسفناج، جعفري،....)
  • استفاده از منابع غذایی حاوی ویتامین C نظیر لیمو‌ترش، گوجه‌فرنگي، فلفل‌دلمه‌اي، کلم، گل‌کلم و... که سبب جذب بیشتر آهن می‌شود.
  • در ميان‌وعده‌ها به‌جاي استفاده از تنقلات‌غذائي کم‌ارزش ( پفک نمکي، چيپس، شکلات، نوشابه و...)، از انواع خشکبار( برگه هلو، آلو، زردآلو، توت خشک، انجير خشک، کشمش، خرما) و انواع مغزها ( گردو، بادام، فندق، پسته) استفاده نمايند.
  • عدم مصرف چاي، قهوه و دم‌کرده‌هاي گياهي يکساعت قبل و يک تا دو ساعت پس از صرف غذا

3- کنترل بيماري‌هاي عفوني و انگلي
ابتلا به بيماري‌هاي عفوني موجب کاهش اشتها شده و در نتيجه دريافت مواد مغذي از جمله آهن کاهش مي‌يابد. از سوي ديگر، بيماري‌هاي عفوني در جذب و استفاده بدن از مواد مغذي اختلال ايجاد مي‌کنند. بنابراین درمان به موقع و مناسب ضرورت دارد.

4- غني سازي مواد غذائي
غني‌سازي مواد غذائي با آهن يکي از روش‌هاي عمده و موثر براي کاهش کمبود آهن و کم‌خوني فقر آهن در جامعه مي‌باشد. در اين روش آهن را به مقدار معيني به مواد غذائي اصلي که غذاي عمده مردم است و هر روز مصرف مي‌شود، اضافه مي‌کنند. نان يکي از مواد‌غذائي است که درکشور آمریکا از حدود 60 سال پیش با آهن غنی شده است و در کشورهای دیگر نیز از سال 1996 این برنامه غنی سازی نان با ویتامین‌ها و مواد معدنی در حال اجراست. مطالعات انجام شده در کشورهايي که برنامه غني‌سازي را اجرا کرده‌اند حاکي از کاهش شيوع قابل ملاحظه کم‌خوني فقر آهن مي‌باشد.

علاوه بر کم‌خونی فقر آهن، کمبود اسید فولیک نیز به کم‌خونی منجر می‌شود. اسید‌فولیک از ویتامین‌های گروه B است که برای ساخت گلبول‌های قرمز‌خون مورد نیاز است. بنابراین استفاده از مکمل‌هایی که حاوی آهن و اسید فولیک است نتیجه بهتری دارد.

اخبار

کاهش قدرت يادگيري در دوره امتحانات به دنبال كم‌خونی

به گزارش خبرنگار آموزش و پرورش پانا، کاهش مصرف منابع غذایی حاوی آهن در دانش‌آموزان در دوره امتحانات، يادگيري و قدرت حافظه آن‌ها را کاهش مي‌دهد. با فرا رسيدن فصل امتحانات، والدين دانش‌آموزان همواره به اين فکر مي افتند که در سبد تغذيه فرزندانشان، مواد غذايي مؤثري بگنجانند. يک متخصص تغذيه در زمينه مصرف ويتامين‌ها و خوراکي‌هاي مفید در دوره امتحانات دانش‌آموزان گفت: از آن‌جا که كمبود آهن عامل مهمي در كاهش حافظه است، مصرف ويتامين C در كنار غذاهاي حاوي آهن، جذب آهن مواد غذایی را افزايش داده و مانع بروز كم‌خوني مي‌شود.


اسید فولیک به یاری شاگرد اول‌ها می‌آید

پژوهشگران سوئدی عقیده دارند که مصرف اسید فولیک با موفقیت‌های تحصیلی ارتباط تنگاتنگی دارد.

برای فهم تاثیر اسید فولیک، تیمی از پژوهشگران به تحقیق در مورد میزان و سطح اسید فولیک در ۳۸۶ نوجوان پرداختند و در پایان مشخص شد نوجوانانی که دارای بیشترین سطح اسیدفولیک هستند، بهترین نمرات را دریافت می‌کنند.
اسید فولیک در عملکرد مغزی و پیشرفت مغز نقش حیاتی دارد. به گفته پژوهشگران، اسید فولیک یکی از اشکال اصلی ویتامین B است. در افراد سالخورده کمبود اسید فولیک با کاهش توانایی‌های ذهنی، جنون و آلزایمر در ارتباط است.


کاهش استقامت بر اثرکمبود آهن

حتی اگر به کم‌خونی مبتلا نباشید نداشتن ذخیره کافی آهن می‌تواند شما را در طول انجام ورزش خسته کند.

کمبود آهن در مردان ورزشکار نادر است اما تقریبا ۳۰٪ از خانم‌های ورزشکار که در مسابقات بین دانشگاه‌ها شرکت می‌کنند به کمبود آهن مبتلا هستند.

اگر این افراد به آزمایش کم‌خونی اکتفا کنند اغلب متوجه کمبود آهن خون‌شان نمی‌شوند. نیمی از آهن بدن در گلبول‌های قرمز وجود دارد. باقی آهن در اندام‌های مختلف ذخیره شده است و تا زمانی که این ذخایر استفاده نشود میزان آهن خون تغییر نمی‌کند. بنابراین آزمایش آهن خون به تنهایی نمی‌تواند کمبود آهن رانشان دهد و حتما باید ذخایر آهن بدن نیز بررسی شوند.

در طول انجام حرکات سخت ورزشی بدن ماده‌ای بنام اسید لاکتیک می‌سازد که موجب بروز درد و خستگی و هماهنگی ضعیف ماهیچه‌ها می‌شود. برای دفع اسیدلاکتیک نیاز به آهن است بنابراین در شرایط کمبود آن، اسید لاکتیک در بدن ذخیره می‌شود و ایجاد خستگی می‌کند.

كمبود آهن و روی موجب ریزش مو می‌شود

اکثر مردم روزانه بین ۷۰ تا ۱۵۰ تار موی سرشان را از دست می‌دهند و معمولاً کم‌شدن موی سر هنگامی است که ریزش مو بیشتر از رویش مو باشد.
دكتر مهناز بنی هاشمی عضو مركز تحقیقات بیماری‌های پوست دانشگاه علوم پزشكی مشهد ضمن بیان این مطلب اظهار داشت:‌ خانم‌ها نیز اغلب به اندازه آقایان دچار ریزش‌مو می‌شوند که عمدتاً در حین شستشو، شانه‌زدن و یا بستن موی‌سر این اتفاق رخ می‌دهد. وی افزود: در شروع دوران یائسگی، بعد از كاهش سریع وزن، اختلالات و بیماری‌های هورمونی و همچنین کمبود ویتامین و دیگر مواد مانند آهن ‌و روی ریزش مو اتفاق می‌افتد.
دکتر بنی هاشمی، مراجعه به پزشک و تشخیص علت ریزش‌مو، صبر و بردباری، تأمین ویتامین‌ها و املاح کاهش یافته در بدن و اصلاح وضعیت غذایی را از راهکارهای درمان ریزش‌مو برشمرد.