موقعیت شما: مقالات داخلی و عمومی سالمندی خط پایان نیست

ویتاویترین

 

 

نامه الکترونیک چاپ PDF

سالمندی خط پایان نیست


حیات انسان فرایندی ا‌ست که از لقاح شروع شده و با مرگ پایان می‌یابد. دوران جنینی، شیرخوارگی، کودکی، نوجوانی، جوانی، میانسالی و در نهایت سا‌لمندی از مراحل زندگی هر فرد محسوب می‌شوند. در مراحل اول زندگی فرایند‌های رشد و نمو سلولی بیشتر از تخریب آن صورت می‌گیرد تا جایی که در دوران بلوغ به اوج خود می‌رسند، بعد از آن به مرور زمان تغییرات داخلی به گونه‌ای پیش می‌روند که سرعت تخریب سلولی بیشتر از میزان احیاء آن می‌باشد، در نتیجه کارایی سلولی کاهش یافته و منجر به آسیب عملکرد ارگان‌های بدن می‌شود. در این میان شیوهء زندگی افراد می‌تواند نقشی کلیدی در سلامتی آن‌ها ایفا کند. پیروی از یک برنامه صحیح غذایی، فعالیت منظم بدنی، خواب کافی، دوری از استرس و.... از عواملی هستند که می‌توانند روند پیری سلولی را کند کرده و ورود به آخرین مرحله زندگی را بتأخیر بیا‌ندازند‌.

در این میان نیازهای تغذیه‌ای افراد، به موازات ا‌فزایش سن و در پی تغییرات فیزیولوزیک که در بدن آن‌ها رخ می‌دهند، دستخوش تغییر واقع می‌شوند که توجه به آن بسیار ضروری است. این تغییرات به گونه‌ای است که می‌تواند بر دریافت، هضم، جذب مواد‌غذایی و دریافت میزان کالری مورد نیاز آن‌ها نیز تأثیرگذار باشد. به طور نمونه با افزایش سن، نیاز به دریافت ویتامین‌ها و املاح معدنی افزایش و به دریافت کالری کاهش می‌یابد.

عواملی که دریافت مواد مغذی را کاهش می‌دهند‌

  1. کاهش اشتها: کاهش حس چشایی و عصب بویایی منجر به کاهش ا‌شتها و توانایی تشخیص غذا می‌شود. کاهش تعداد پرز‌های چشایی، حس چشایی را تغییر داده و در نتیجه پذیرش بعضی از غذا‌ها کم می‌شود.
  2. دندان‌های مصنوعی: پوسیدگی دندان‌ها و مشکلات لثه دلایل اصلی از دست دادن دندان‌ها هستند که به موجب آن جویدن گروهی از مواد غذایی مانند سبزی‌ها و میوه‌های تازه و گوشت دشوارتر می‌شود. در نتیجه دریافت اسید‌فولیک، بتاکاروتن و ویتامین C کاهش می‌یابد.
  3. دیسفاژی: اختلال در عمل بلع است که بدنبال عواملی مانند کاهش ترشح بزاق و خشکی دهان ایجاد می‌شود.
  4. کاهش لذت از غذا خوردن: بدنبال بروز  بیماری، عدم توانایی فیزیکی، ا‌نزوای اجتماعی، محدودیت‌های مالی، بروز افسردگی، بی‌حوصلگی، از دست دادن همسر و... رخ می‌دهد و سبب می‌شود فرد دیگر به مانند گذشته از غذا‌خوردن لذت نبرد.

عواملی که جذب مواد مغذی را کاهش می‌دهند‌

  1. به دنبال تغییراتی که در دستگاه گوارش ایجاد می‌شود عمل هضم و جذب تحت تأثیر قرار می‌گیرند. تحلیل بافت معده، کاهش اسیدیته معده، تأخیر در تخلیه معده، تغییر در میزان حرکات روده، کاهش فعالیت آنزیم لاکتاز و.... عواملی هستند که می‌توانند برقابلیت دسترسی بدن به مواد‌مغذی تأثیر گذا‌شته و بدنبا‌ل کاهش مواد مغذی، خطر بروز و پیشرفت بیماری‌های مزمن مثل پوکی استخوان را افزایش دهند‌.
  2. بروز بیماری‌ها و درمان‌های چند دارویی، تداخل بین غدا و دارو را در پی خواهد دا‌شت.

با توجه به کاهش دریافت و جذب ریزمغذی‌ها در این دوران دریافت مکمل‌های غذایی به صورت مولتی ویتامین_مینرال  ضروری بنظر می‌رسد. خوب است بدانید برای جذب بهتر و مناسب‌تر، مصرف مكمل‌ها چند بار در روز به جاي يك بار و يك وعده توصيه مي‌شود.

عواملی که نیاز به دریافت انرژی را کاهش می‌دهند‌

3_2 در‌صد توده بدون چربی بدن در هر دهه از زندگی کاهش می‌یابد. کاهش توده عضلانی، قدرت عضلانی را کاهش داده،  تغییرات در راه رفتن و تعادل عملکرد فیزیکی را تحت تأثیر قرار می‌دهد در نتیجه فعا‌لیت بدنی کم می‌شود.

از طرفی با افزایش بافت چربی به موازات کاهش توده عضلانی که بافت زنده محسوب می‌شود، میزان متابولیسم کاهش می‌یابد.

از مطالب فوق چنین استنباط می‌شود که با افزایش سن، انرژی مورد نیاز بدن کاهش می‌یابد و اگر کالری دریافتی، مورد توجه قرار نگیرد، زمینه برای بروز چاقی مساعد می‌شود.

بر اساس تحقیقات ا‌نجام شده حدود 60 درصد جمعیت میا‌نسال کشور مبتلا به اضافه وزن و چاقی هستند. با توجه به شیوع بالای اضافه وزن و چاقی در این گروه سنی و نقش چاقی به عنوان عامل خطر در بروز بیماری‌های مزمن و عواقب اقتصادی و اجتماعی آن، لزوم توجه به این معضل بهداشتی بیش از پیش آشکار می‌شود. شایان ذکر است، بیماری‌ها و عوارض ناشی از آن‌ها باعث تحمیل بار مالی اضافی بر کشور می‌شود. به ویژه آن که تحقیقات نشان داده است حتی مقادیر متوسط کاهش وزن به میزان10 تا 5 درصد، در کاهش خطر بروز بیماری‌های مرتبط با چاقی(فشار خون بالا، ا‌فزایش چربی‌های خون، دیابت نوع دو، بیماری‌های قلبی _عروقی و بعضی از انواع سرطان‌ها ) بسیار موثر ا‌ست. ماه رمضان و روزه‌داری فرصت مناسبی است تا با برخورداری از یک برنامه صحیح غذایی و پرهیز از پرخوری، و در پی آن اصلاح عادات غذایی از فواید بهداشتی روزه حداکثر بهره را جست. از طرفی باید در نظر داشت که به موازات کاهش کالری دریافتی، دریافت ریز‌مغذی‌ها مانند ویتامین‌ها و املاح نیز ناخواسته کاهش می‌یابد. از ‌آنجایی که حفظ اعمال حیاتی بدن در حضور ترکیبات مغذی صورت می‌گیرد، لذا  اطمینان از دریافت مقادیر کافی آن‌ها نیز ضروری است. یکی از فرآیندهای مهمی که در ایام روزه‌داری در بدن رخ می‌دهد سم‌زدایی طبیعی بدن است. در حین این فرآیند سموم  حذف، دفع و یا خنثی می‌شوند. اندام‌هایی نظیر روده‌بزرگ، کبد، کلیه‌ها، ریه‌ها، غدد لنفاوی و پوست از مکان‌های تجمع سموم هستند که در طول روزه‌داری از این آلاینده‌ها پاک می‌شوند. برای نمونه در تحقیقی که چند سال اخیر به انجام رسید، مشخص شد کارگرانی که به دلیل نوع شغل بیشتر در معرض سموم قرار داشتند، بعد از 10 روز روزه‌داری، سموم بدن‌شان به کمترین میزان خود رسید.

به لحاظ فیزیولوژیکی و بیوشیمیایی بدن هنگامی به طور واقعی وارد فاز روزه‌داری می‌شود که از ذخایر انرژی خود برای تأمین نیازهای بدن بهره بگیرد. این شرایط تا زمانی که بدن از ذخایر کربوهیدراتی و چربی خود برای تأمین انرژی استفاده‌ می‌کند و هنوز شروع به بهره‌گیری از ذخایر پروتئینی نکرده است ادامه می‌یابد. به هنگام روزه‌داری و پس از اتمام ذخایر گلیکوژنی کبد و ماهیچه‌ها، عمل تجزیه در بافت چربی شروع شده و اسیدهای چرب آزاد شده که عموماً اسید استواستیک و اسید بتاهیدروکسی بوتیرات هستند، وارد کبد شده و به اجسام کتونی تبدیل می‌شوند. لازم به ذکر است که هرچه دریافت منابع انرژی کمتر باشد به همان میزان این آزادسازی اسیدهای‌چرب نیز بیشتر خواهد بود و اجسام کتونی بیشتری متعاقباً تولید خواهند شد که این وضعیت بدن را در فاز کتوزیس قرار می‌دهد. به طور کلی می‌‌توان گفت در روزه‌داری سوء تغذیه دیده نمی‌شود و میزان کالری دریافتی در چنین شرایطی مقدار ناچیزی از میزان توصیه شده کمتر است.

در ماه مبارک رمضان با توجه به تغییراتی که در سیستم عمومی و متابولیسم بدن روی می‌دهد افزایش ظرفیت سم‌زدایی بدن را بدنبال دارد، در نتیجه نیاز به دریافت ترکیباتی که خواص آنتی اکسیدانی دارند بیش از هر زمان احساس می‌شود. برای نمونه گلوتاتیون، جین‌سینگ، پارا‌آمینو‌بنزوییک‌اسید(پابا) ترکیباتی آنتی اکسیدانی هستند که با خنثی کردن رادیکال‌های آزاد، از کبد در فرایند سم‌زدایی محافظت می‌کنند.

گلوتاتیون ترکیبی از سه آمینواسید است که به عنوان قسمتی از سیستم بزرگ سم‌زدایی بدن برای رفع رادیکال‌های آزاد مخرب عمل می‌کند. مهمترین عملکرد گلوتاتیون در بدن ممانعت از آسیب‌های وارده به سلول است. پاراآمینوبنزوئیک اسید ماده حدواسط در سنتز باکتریایی فولات است که خواصی آنتی‌اکسیدانی دارد، گروهی آن را جزو ویتامین‌های B کمپلکس می‌دانند. لذا نام دیگر آن ویتامین Bx است.